Materiał przygotowany przez Virginiję Mesropian – kierowniczkę Działu Obsługi Użytkowników Biblioteki Publicznej Rejonu Ignalińskiego oraz Audronė Čeponienė – nauczycielkę sztuki w Gimnazjum im. Česlova Kudaby w Ignalinie.
Region ignaliński, położony w północno-wschodniej części Litwy i porównywany do polskich Mazur, jest miejscem, w którym natura splata się z artystyczną wizją, gra światła i cienia przeobrażają się w nowe formy, a kamień i glina nabierają znaczących kształtów. Ignalino – to region, który wychował i ukształtował niejednego utalentowanego artystę, a ich twórczość odzwierciedlała ducha tego miejsca, piękno przyrody oraz osobiste doświadczenia.
Jednym z takich malarzy, rzeźbiarzy i grafików był Jonas Grunda (1961–2024). Wybitny twórca w dziedzinie malarstwa i rzeźby, którego prace wyróżniały się ekspresją, silnym ładunkiem emocjonalnym oraz interpretacją motywów przyrodniczych. W 1999 roku założył w Ignalinie prywatną galerię sztuki „Skaptukas”, która stała się unikalną przestrzenią dla różnorodnych wydarzeń artystycznych i spotkań twórców. Od 2014 roku Jonas Grunda należał do Związku Artystów Litwy, a swoje wystawy organizował już od lat 80. XX wieku. Artysta przede wszystkim upiększał swoje rodzinne strony. Wjazdy do miasta Ignalina zdobią jego drewniane rzeźby, na Placu Wolności tryska jego fontanna, a do podróży po krainie jezior zaprasza stworzona przezeń rzeźba rowerzysty. Przy centrum kultury już od prawie trzech dekad precentuje spokój macierzyństwa kamienna rzeźba „Spokój”, a w parkach rozsiane są białe kwiaty lilii… Jak mówił sam artysta: „Moja twórczość jest bardziej skierowana na słowo Boże, ponieważ jest ono żywe, skuteczne, ostrzejsze niż jakikolwiek obosieczny miecz. Karmi moją duszę”.
Bučinys, 2017, ceramika, wys. 13 cm, dł. 44 cm, 1/1 (https://www.klangas.lt/produktas/menininkai/jonas-grunda-1961-2024/bucinys/)
Artysta brał udział w wielu plenerach, warsztatach twórczych i wspólnych wystawach, a także zorganizował 7 wystaw indywidualnych. Jego prace nabywali prywatni kolekcjonerzy nie tylko z Litwy, ale także z Francji, Norwegii, Danii, Szwecji, Niemiec, Słowacji i USA.
Na zdjęciu nauczycielka Gimnazjum im. Č. Kudaby w Ignalinie Audronė Čeponienė oraz Jonas Grunda
Kolejnym ignalińskim artystą, który poprzez wyraziste rzeźby mówił o relacji człowieka z czasem, naturą i samym sobą, był Gintaras Černius (1962–2022). W swojej twórczości G. Černius łączył tradycyjne i nowoczesne techniki rzeźbiarskie. Jego prace charakteryzowały się monumentalizmem, symbolizmem oraz subtelnym związkiem z otoczeniem. Zamiłowanie do rzeźbienia pojawiło się w dzieciństwie, a nauczył go tego ojciec – ludowy artysta Napoleonas Černius. W jego drewnianych rzeźbach i obrazach ożywa życie wiejskie oraz ludzie. Uczestniczył w wystawach w Ignalinie, Utenie, Wilnie, Moskwie i Kopenhadze. Wiele jego prac nabyli prywatni kolekcjonerzy z różnych krajów.
Na zdjęciu rzeźbiarz Gintaras Černius
Nasza ignalińska historia
Miasto Ignalino ma swoją piękną i wyjątkową legendę związaną z jego nazwą. Opowiada ona o nieszczęśliwej miłości córki litewskiego szlachcica Budriusa-Liny i krzyżackiego rycerza-Igno. W 1993 roku nad jeziorem Paplavinys stanęła rzeźba autorstwa Napoleonasa Černiusa, a w roku 2016 Gintaras Černius, zgodnie z pomysłem i koncepcją ojca, odtworzył 5-metrową rzeźbę przedstawiającą legendę Ignalino.
Rzeźba Igno i Liny nad jeziorem Paplavinys
(https://istorijoslobynas.lt/vietos/skulptura-ignalinos-miesto-ikurimo-legendai/)
Nikt nie zliczy wszystkich dzieł Gintarasa, które rozsiane są po całym świecie. Żadna wystawa czy galeria nie pomieściłaby ich wszystkich. A jednak wizytówką rzeźbiarza stały się jego wspaniałe, majestatyczne meble i drewniane obrazy. To właśnie w nich najbardziej wyraźnie widać ducha ludowej twórczości oraz serce samego artysty. Dzieła Černiausa inspirowały zarówno miłośników sztuki, jak i przechodniów zwracających uwagę na dynamikę form i głębię idei.
Pędzel połączył wrażliwość innej ignalińskiej artystki z czystym pejzażem litewskiej natury, gdzie światło rozpływa się w kolorach, a emocje przekazywane są najsubtelniejszymi pociągnięciami – to Nijolė Trinkūnienė (ur. 1966). Jest ona jedną z przedstawicielek malarstwa regionu Ignalino, tworzącą tkaniny dwuosnowowe i malującą wzory.
Na zdjęciu malarka Nijolė Trinkūnienė
(https://ignalinosvb.lt/nijole-trinkuniene/)
Nijolė Trinkūnienė- bardziej znana jako autorka realistycznych obrazów – martwych natur, pejzaży, rzadziej architektury staromiejskiej. Jej obrazy często odzwierciedlają widoki natury, fragmenty miast. Artystka uczestniczy w różnych plenerach malarskich, zorganizowała też wiele wystaw indywidualnych (32), prowadzi Studio Sztuki, w którym uczy młodych ignalińczyków malarstwa. Nijolė zorganizowała 8 wystaw indywidualnych poświęconych wzornictwu, zgromadziła kolekcję 500 wzorów. Wzory tworzyła od dzieciństwa. Motywy i symbole w jej pracach często przypominają te spotykane w innych formach sztuki ludowej: słoneczka, ptasie łapki, kwadraciki…
W rękach jednego artysty glina może stać się opowieścią, a w jego dziełach kryją się delikatne linie natury, echa tradycji i powiew współczesnej estetyki. Taką artystką jest współczesna ceramiczka Jolita Bužinskienė (ur. 1984). W zaciszu lasów Didžiagiris i jeziora Virėkšta (Stare Daugieliszki) Jolita założyła pracownię ceramiczną „Molio minkis”.
Na zdjęciu Jolita Bužinskienė
Zdjęcie z archiwum prywatnego
Pracownia ta stała się swoistym centrum twórczym, w którym splatają się tradycja i nowoczesność. Jak mówi ceramiczka: „Od dzieciństwa ciągnęło mnie do różnych robótek ręcznych. Ale ceramikę odkryłam znacznie później. Pracowałam jako nauczycielka geografii w Nowych Daugieliszkach”.
W Ignalinie również prowadzi studio ceramiczne, w którym uczy sztuki pracy z gliną. A jej uczniowie biorą udział w różnych konkursach krajowych i zdobywają nagrody.
Studio ceramiczne „Molio minkis”
Twórczość tych czworga artystów to artystyczne dziedzictwo regionu Ignalino, które pozostaje żywe w ich dziełach, inspirując nowe pokolenia i pielęgnując artystyczną tożsamość regionu.