Odchodzenie dla życia. O wystawie Jolanty Kuśmierskiej „Wojna Światów – Nowa Nadzieja”

Rozdarte betonowe konstrukcje, dramatycznie poskręcane stalowe pręty, zanurzone w atramentowym zapadlisku – a może w akcie epifanii, wnoszące się po raz wtóry ku światłu z fuzji kolorów ziemi i bezmiaru studni mazi pamięci, w nieustannym poszukiwaniu tożsamości odmiennej. W kolejnej odsłonie płonące bolesną łuną czerwieni schyłku, przykryte kurtyną – na podobieństwo purpury całunu skrywającego to, co niewypowiedziane – nadal przeobraża się.  

Inspiracją do mojej twórczości stały się  ruiny Cementowni Grodziec. Ich skala – kosmiczna, ich dramatyczne piękno, zawsze przerażały mnie, a jednocześnie kusiły. Z lękiem, dziesiątki, setki razy przekraczałam dziurawe ogrodzenie, by wkraczać w przestrzeń, która unosiła w stronę nieznanego i uruchamiała świat nieograniczonej wyobraźni-  Jolanta Kuśmierska 2025 

W przestrzeni wystawowej eksplodują kształty barw emocji, wyczuwalnie pulsujące w energii pociągnięcia pędzla, skontrastowane światłem cienia przekraczają ramy obrazów, kreśląc  fantasmagorie horyzontu splątanych istnień postindustrialnego krajobrazu. Siła niemej ekspresji.  Obecność. Osaczają, napierają z każdej strony, tną, przyprawiają o drżenie – nie byciem fizycznością, a czuciem, zobrazowaną historią przebytej drogi doświadczania, dotyku egzystencjalnego przemijania. Przejmujący obraz świata będący zapisem głębokiego, żywego dialogu artystki, która nie zatrzymują się na kształtach, na ich rozpoznawalnej mimice, ale wsłuchuje się, schodzi do głębin skrywanych, bardziej mrocznych w poszukiwaniach, które pozwolą na zdefiniowanie nowego szlaku, pierwotnej istoty uniwersalnych okoliczności będących manifestacją nieubłaganych sił nieprzerywalnego odpływu, wskażą drogę kolejnego powrotu.  

„Wojna Światów – Nowa Nadzieja” to autorska wystawa Jolanty Kuśmierskiej w Galerii Białej MOK w Zawierciu, składająca się z trzech cyklów prac artystki, wykonanych w różnych technikach plastycznych, powstałych w latach 2017 – 2025. Pierwszy cykl to „Wojna Światów – Nowa nadzieja”, do którego inspiracją stały się ruiny Cementowni Grodziec. Kolejny to „Spotkanie z Innym – spotkanie z Sobą”- przestrzenne kolaże, obiekty fraktalne.  I najmłodszy cykl będący cały czas w trakcie realizacji, to  „Suknia panny młodej – ślubu nie będzie”, łącznie dwadzieścia obrazów i  trzy obiekty przestrzenne.

Sposób aranżacji wystawy przywodzi na myśl symbolicznie wyizolowaną strefę, zasiedloną  zobrazowanymi – w porządku grafiki wektorowej – ożywionymi artefaktami. Na ścianach obrazy, zestawione w geometrii po cztery, uruchamiają emisje codziennego widoku przez okna ze szprosami – na postindustrialny krajobraz, rozmyty przez firanę mgły pamięci cementowego pyłu. Mimo że arealne okna pozostają zamknięte, drapieżne szkielety ruin wdzierają się, imperatywnie emigrując do wnętrza, odwzorowując namacalnie obecną, ucieleśnioną cementownię i nieważne, że już od lat jest ona nieczynna; czuciem z dziś na obrazach Jolanty Kuśmierskiej jest to tak różna, ale nadal pamięcią energii bycia – tożsama, monumentalna Cementownia Grodziec. Po przekątnej z półcienia kreacji zaułka przestrzeni ekspozycji  nieśmiało wymyka się z ram obrazu zwiewna „Suknia panny młodej”, na podobieństwo białej pajęczyny wprowadza nas w migotliwą srebrzystość ulotnego piękna pierwszego wiosennego lotu z cicha przepoczwarzonego motyla. Subtelnie; jakby w opozycji do niszczycielskiej, ekspansywnej fizycznej degradacji  artystka chciała w te złowrogie szkielety ruin tchnąć życiodajny oddech. Koronkowa suknia, wykonana na kanwie powtarzalnych mandali, wyszydełkowanych misternie z włóczki pozyskanej z pociętych jednorazowych reklamówek, rozwieszona jest za pomocą odciągów w przestrzeni wystawy. Ażurowy, biały tren sukni Panny Młodej wizualnie wyodrębnia umowną, nadpowietrzną ścieżkę prowadzącą w kierunku wizerunków ruin cementowni, w geście zwrotnego drogowskazu wskazuje symboliczną drogę ku nadziei.    

Suknia panny młodej – ślubu nie będzie(…) Opowiada o skomplikowanych relacjach zachodzących w przestrzeni otaczającej człowieka oraz w nim samym, jednocześnie niesie pozytywne przesłanie i budzi nadzieję –  Jolanta Kuśmierska 2025   

W  przeciwległym  narożniku sali wystawowej, jakby wchodząc w interakcje na podobieństwo cięciwy z „Suknią panny młodej”, przyciąga uwagę rozbudowany wielopłaszczyznowo obiekt składający się  z geometryczny elementów. Ta przestrzennie rozplanowana forma utrzymana w czarno-białej kolorystyce,  to cykl zatytułowany „Spotkanie z Innym – spotkanie z Sobą”. W strukturze złożony z powtarzalnych kształtów trójkątów równobocznych i elementów przestrzennych powstałych na bazie prostokątów, nawiązuje w kompozycji do form architektonicznych i  geometrii fraktalnej. W swym powtarzalnym uporządkowaniu, szlachetności subtelnego linearnego reliefu, mimo że tak odmienny, w sposób nieoczywisty jest kompatybilny z pozostałymi pracami zaprezentowanymi na wystawie. Zobrazowana gama skrystalizowanych emocji. Patrząc na obiekty odnosi się wrażenie, że emitują w przestrzeń falujący rytm, subtelnie harmonizując nagromadzone spektrum doświadczonych doznań,  jednocześnie splatając cykle przedstawione na wystawie w zrównoważoną, zbalansowaną jedność.

Używając terminu ,,spotkanie z Innym” mam na myśli nie tylko spotkanie z Innym w nas, spojrzenie w samego siebie i dostrzeżenie tam tego, co głęboko skrywane, ale także zobaczenie Innego – człowieka (…) Każde takie spotkanie budzi lęk i niepokój. Jednakże tylko poprzez spotkania z Innym możemy poznawać siebie, uczyć się siebie- Jolanta Kuśmierska 2025   

Na wystawie „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” Jolanta Kuśmierska łącząc wizje i działania w sposób metonimiczny, kreuje miejsce w przestrzeni dla ruchu wielokierunkowego po równoległych terytoriach. Poprzez zestawienie przedstawień imperatywnie wyrazistych z odsłonami delikatnymi i metaforycznymi buduje na poziomie narracji coś na kształt bardzo intymnego, a zarazem wielowymiarowego fresku. Za pomocą kolażowo połączonych płócien, kolejnych odsłon oblicz ruin Cementowni Grodziec, obleczonych w pierwiastek alegorii symbolicznej, otwartych sekwencji „Suknia panny młodej – ślubu nie będzie”, struktur geometrycznych obiektów fraktalnych w cyklu „Spotkanie z Innym – spotkanie z Sobą”, artystka tworzy zobrazowania, którym daje głos. Głos w dążeniu do wyodrębnienia uniwersalnego i ponadczasowe archetypu postawy i zachowania w kontekście wyzwań, skomplikowanych relacji zachodzących w przestrzeni otaczającej człowieka i znajdujących interakcje w nim samym. Powracającego wielogłosem pytania o kondycje człowieka w obliczu istoty okoliczności, zmian zachodzących we współczesnym świecie. 

 Jolanta Kuśmierska – artystka multidyscyplinarna, wielowymiarowa, urodziła się w Będzinie. Ukończyła studia na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Śląskiego (filia w Cieszynie), gdzie w 2002 roku otrzymała dyplom z wyróżnieniem. Następnie podjęła studia podyplomowe na kierunku grafika komputerowa Uniwersytetu Śląskiego (z filią w Cieszynie). Kolejne studia to Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie na Wydziale Malarstwa, gdzie w 2018 roku uzyskała stopień doktora sztuki za prace  „Przestrzenie emocjonalne. Twórczość jako reakcja na wojnę światów – natury i kultury” pod kierunkiem prof. Zbigniewa Bajka na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Brała udział w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i zagranica m. in. w USA, Niemczech, Irlandii, Indiach, Korei Południowej czy Turcji.    

W wytyczaniu szlaku  dla swojej drogi twórczej wytrwale i konsekwentnie eksploruje nowe terytoria sztuki. Uprawia malarstwo, grafikę komputerową, rysunek, fotografię. W swej twórczości łączy elementy konstruktywizmu z mocną, kontrastową, a zarazem oszczędną w ilości użytych barw kolorystyką, zacierając granice pomiędzy abstrakcją i rzeczywistością. Jej prace cechuje linearne, geometrycznym podejście do struktury formy. W dążeniu do zobrazowania poszukiwań twórczych balansuje pomiędzy rożnymi mediami i, zestawiając je, tworzy wielowątkowe, narracyjne obiekty. Jej prace niosą mocny, wielopłaszczyznowy ładunek emocjonalny, wchodząc w sugestywny i wyrazisty dialog z odbiorcą. W obliczu jej dzieł, na podobieństwo zobrazowanego źródła, często we fragmentarycznym rozczłonkowaniu, obecne są postindustrialne, ukształtowane w kontekście przemysłowego i cywilizacyjnego postępu kadry klimatów Zagłębia, przypominające o tym, jak fundamentalny wpływ na kształtowanie dojrzałości twórczej ma ukorzenienie. Do źródeł swoich inspiracji zalicza człowieka, jego związek z naturą i kulturą oraz podróże.

*Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” Jolanta Kuśmierska. Kurator wystawy Karolina Kindler-Skowronek, Galeria Biała MOK ,,Centrum” – 14.02-30.03.2025 ul. Piastowska 1 Zawiercie

Elżbieta Anna Sadkowski (Samek)
Odchodzenie dla życia
Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” Jolanty Kuśmierskiej

 14.02-30.03.2025 ul. Piastowska 1, Zawiercie

SPIS ZDJĘĆ:

1. „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” Jolanta Kuśmierska -plakat
2. Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja”, fot. Elżbieta A. Sadkowski (Samek)
3. Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja”, fot. Elżbieta A. Sadkowski (Samek)
4. Suknia Panny Młodej, wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja”, fot. Elżbieta A. Sadkowski (Samek)
5. Fraktal, wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja”,  Elżbieta A. Sadkowski (Samek)
6. Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” , fot. Elżbieta A. Sadkowski (Samek)
7. Wystawa „Wojna Światów – Nowa Nadzieja” , fot. Elżbieta A. Sadkowski (Samek)